پیش‌فعل‌های ایرانی باستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

 گویشورِ ایرانیِ باستان، با افزودنِ پیش‌فعل به فعل، معنیِ آن ‌را کرانمند می‌کرده‌ و بدین‌گونه پیامِ خود را دقیق‌تر بیان می‌کرده است. آنچه در این زمینه در منبع‌ها دیده می‌شود چنان اندک و نارساست که ساخت، کارکرد و پیشینة پیش‌فعل‌ها را برای ما روشن نمی‌کند. دستورِ کارِ این نوشته، شناساییِ بیست پیش‌فعلِ ایرانیِ باستان به همراه ریخت‌های گوناگونِ آنها و بررسیِ بسامدِ کاربردیِ این پیش‌فعل‌هاست. همچنین کوشیده شده است تا نارسایی‌هایی که در زمینة ساخت، کارکرد و ریشة هندواروپاییِ آنها دیده می‌شود، برطرف شود. در این بررسی روشن می‌شود که پیشوندِ فعلی نامیدنِ پیش‌فعل‌ها در اوستا از دیدِ ساخت‌شناختی نادرست است. دیگر اینکه پیش‌فعل‌ها بازمانده‌های گروهی از قیدهای اداتی هندواروپاییِ آغازین هستند که در زبان‌های ایرانیِ باستان کارکردِ پیش‌فعلی به­دست آورده‌اند و از این پس، معنیِ فعلی را که با آن پیوند می‌خورند ویرایش و کرانمند می‌کنند.

کلیدواژه‌ها