بررسی رابطۀ خویشاوندی زبان‌های ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

 زبان‏های رایج امروزی، محصول صدها و هزاران سال تکامل در جوامع بشری هستند. زبان‏ها یکباره خلق نشده‏اند بلکه در فرایندی تدریجی، از نیاکان خود فاصله گرفته و انشعاب یافته‏اند تا اینکه به شکل زبان‏ها و گویش‏های کنونی درآمده‏اند. مطالعة تاریخچة این فرایند تکامل و انشعاب، موضوع تحقیقات بسیاری در سالیان گذشته بوده است. با توجه به شباهت‏های زیاد فرایند ایجاد گوناگونی و تکامل زبان‏ها و موجودات زنده و با الهام از مدل­های توسعه­یافته در زیست­شناسی تکاملی، و همچنین ابزارهای محاسباتی حاصل از پیشرفت در علوم رایانه، این امکان فراهم شده است که بتوان از این مدل­ها در مطالعة تاریخ زبان‏ها و کشف روابط خویشاوندی و زمان تقریبی انشعاب آنها از زبان‏های اجدادی‏شان استفاده کرد. از این روش­ها برای مطالعة بسیاری از زبان‏ها، به­ویژه زبان‏های هندواروپایی، استفاده شده است. در این مقاله ما به مطالعة خویشاوندی و انشعاب تعدادی از گویش‏های ایرانی پرداخته و با استفاده از مدل‏های زیست­شناسی تکاملی، درخت تکاملی (شجره­نامة) 49 گویش ایرانی را رسم نموده‏ایم. امیدواریم با توسعة روش پیشنهادی و همچنین گردآوری و مستندسازی گویش‏های بیشتر بتوان این مطالعه را به تمامی گویش‏های ایرانی تعمیم­ داد.

کلیدواژه‌ها