تبیین وجود واکة /ɔ / در گویش کتولی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

هدف مقالۀ حاضر تبیین وجود واکۀ /ɔ/ در گویش کتولی روستای محمدآباد از توابع علی­آباد ­­کتول در استان گلستان است. فرضیۀ تحقیق ناظر به وجود واکۀ متوسط پسین گرد /ɔ/ در گویش کتولی است. برای انجام این پژوهش، با پنج گویشور مسن زن هرکدام به مدت یک ساعت مصاحبه شد تا کلمات به­طور طبیعی در بافت واجی ضبط شوند. درنهایت 105 کلمه حامل واکه­های /ɔ/، /o/ و /ɑ/ استخراج و در محیط نرم­افزار پرات تقطیع شد. با یک بررسی دیداری و استفاده از کمینگی تغییرات سازۀ دوم، قطعۀ ایستای واکه­ها به­دست آمد. پس از محاسبة مقادیر فرکانس پایه، سازۀ اول و دوم برای قطعات ایستای واکه­ها، فضای واکه­ایF1   و F2 نشان­ داد که  فرضیۀ تحقیق ارزش بررسی دارد. متغیر F1 به­عنوان سرنخ صوتی ارتفاع زبان و متغیر F2 به­عنوان سرنخ صوتی محلّ تولید و شکل لب­ها انتخاب شدند. باتوجه­به طبیعی بودن توزیع مقادیر  F1و F2 در هر سه واکه و استقلال ارتفاع زبان از محلّ تولید و شکل لب­ها، دو آزمون تجزیۀ پراش یک­طرفه انجام شد. آزمون اول ناظر به تساوی میانگین  F1برای سه واکه، و آزمون دوم ناظر به تساوی میانگین F2 برای سه واکه بود. نتیجۀ آزمون نشان داد که در سطح آلفای «14/0 P<» تفاوت معنی­داری بین مقادیر هر دو متغیر در سه واکه وجود دارد. بنابراین تقابل آوایی واکه­های /ɑ/، /o/ و /ɔ/ در گویش کتولی پذیرفته شد. با بررسی توزیع واجی و جفت­های کمینه تقابل واجی واکة /ɔ/ نیز در این گویش به ­اثبات رسید.

کلیدواژه‌ها