صفت الزامی در زبان‌های ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

یکی از مقوله‌های دستور‌ زبان ساخت صفت الزامی است که با نام صفت فعلی، صفت فاعلی/مفعولی آینده و صفت آیندۀ مجهول شناخته می‌شود. معنای آن به آینده معطوف است و مفهوم ضرورت، قصد و امکان، آرزو و قابلیت را در خود دارد. صفت الزامی در زبان‌های ایرانی باستان و میانه وجود داشته و بقایایی از ساخت آن به زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو رسـیده ‌اسـت. در اوستایی بیشـتر از پسوندهای -iia-، -tuua- و -θβa- برای ساخت آن استفاده شده‌ است. در زبا‌ن‌های ایرانی میانۀ غربی و شرقی نیز از پسوندهای متنوعی برای ساخت آن استفاده شده‌ است و نشانه‌ای از *-ya- ایرانی باستان در آنها دیده می‌شود. در فارسی امروز فقط نوعی از این ساخت رایج است که از افزودن پسوند -i/-ī به مصدر ساخته می‌شود و به صفت لیاقت معروف است. 
 

کلیدواژه‌ها