درآمدی بر زیبایی‌شناسی یشت‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

یشت­ها نمایندۀ سنت رایج شعر شفاهی جامعۀ دامدار و کشاورز ایران در دورۀ باستان است که با وجود داشتن رنگ ملی ایرانی، عناصر شعری ادبیات نیاکان هندواروپایی را نیز در خود حفظ کرده است. سرودهای ستایشی و افسانه­ای یشت­ها مهم­ترین نیازهای فرهنگی جامعۀ کهن را با زبان شعر و به­گونه­ای نمادین به­تصـویر می­کـشند. سبک مدیحه­وار در کنار بیان نمادین اعمال ایزدان و پهلوانان، دو ویژگی بنیادین و مشترک با دیگر میراث ادبی هند­و­اروپایی در یشت­هاست. در این مقاله ضمن نشان­دادن جایگاه ادبی یشت­ها در میان جریانات سنتی اشعار هم­خانواده، هنرسازه­هایی که ساختار ادبی و شعری آن را به­وجود آورده است بررسی و معرفی می­شود. بارزترین هنرسازه­ای که در یشت­ها دیده می­شود، تکرار است، و دوشادوش آن صفت هنری است که معمولاً آمیختگی این دو صنعت ادبی با یکدیگر ساختار بیرونی یشت­ها را شکل داده است. هنرسازه­هایی چون تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه، گاه آشکار و گاه پوشیده یا مضمر، ساختار بیرونی سرودها را کمال بخشیده است. آرایه­های ادبی و شیوۀ پیشرفته­ای که در بیان تصویرهای زنده و حماسی یشت­ها وجود دارد نشان می­دهد شعر در ایران باستان پیشینۀ نیرومند داشته است و شاعران با تجربه­های ناب شعری آشنا بوده­اند.

کلیدواژه‌ها