پژوهشی واج‌شناختی و لغوی در یک بیت کهن طبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

این پژوهش به بررسی تحول تاریخی دو واژه در طبری کهن می‌پردازد. نخست واژۀ هشتر به معنای «اژدر» که در بیتی در داستان حکایت سام در کتاب تاریخ طبرستان آمده‌است. دوم واژۀ بوم به معنای «زمین» که آن نیز در همان بیت آمده‌است. به‌نظر می‌‌رسد در واژۀ هشتر تحول واجی /ž/ به /š/ رخ داده‌است که با تحول عمومی واج /ž/ به /ǰ/ در زبان طبری مطابقت ندارد. واژۀ بوم با معانی «سرزمین» و «زمین» در گویش‌های مازندران کاربردی ندارد و به این معنا شناخته‌شده نیست. شواهد بسیاری از این واژه در معنای نخست در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو بر جای مانده‌است. همچنین، از واژۀ بوم در معنای دوم نیز شواهدی معدود در زبان‌‌ها و گویش‌‌های ایرانی نو در دست است. اما کاربرد این واژه در طبریات کهن برای هر دو معنا به‌‌ویژه در معنای دوم بسیار قابل توجه است. رویکرد ما در این پژوهش در شناخت هر دو واژه، استفاده از زبان‌شناسی تاریخی است.

کلیدواژه‌ها