صنعت پرسش و پاسخ در متن ختنی ــ بودایی سوترۀ سنگهاته و برخی دیگر از متون ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

فن پرسش و پاسخ ابزاری ادبی است که در ادبیات ملل گوناگون برای انتقال مفاهیم از آن استفاده شده‌است و یکی از کهن‌‌ترین شیوه‌‌های به‌کاررفته در سنت ادبی اقوام هندواروپایی نیز است. این فن در کهن‌‌ترین متون باقی‌مانده از این اقوام مانند ریگ‌ودا، گاهان، ایلیاد و ادیسۀ هومر و شعر حماسی ژرمنی مشاهده می‌‌شود. اما در این میان بودا و پیروانش بیشترین استفاده را از این سبک برده‌‌ و این شیوه را حتی پس از مکتوب شدن آموزه‌‌هایشان حفظ کرده‌‌اند. ازجملۀ این متون، سوترۀ سنگهاته است که نسخه‌‌هایی از آن به زبان ختنی، یکی از زبان‌‌های ایرانی میانۀ شرقی، در دست است. این فن در برخی متون ایرانی دیگر نیز به‌کار رفته‌است. برای بررسی بهتر این متون، پرسش و پاسخ به الگوهایی درآمده و برای هر یک از آنها مثال‌‌های متنی ارائه شده و به بررسی‌‌های سبکی و شباهت‌‌های این الگوها در متون گوناگون نیز پرداخته شده‌است.

کلیدواژه‌ها